I.  NGUỒN GỐC

Măng tây có tên khoa học là Asparagus officinali L., thuộc họ Asparagaceae. Chúng có nguồn gốc ở bờ biển phía tây Châu Âu (từ miền bắc Tây Ban Nha tới Bắc Ai-len, Anh, và phía tây bắc Đức) nên chúng ta quen gọi là Măng tây để phân biệt với Măng ta (Măng tre, Măng le,…), là một loại cây trồng lâu năm nhằm mục đích thu hoạch chồi non Măng tây xanh làm rau thực phẩm dinh dưỡng cao cấp. Cây măng tây đã được sử dụng từ rất sớm như một loại rau và dược liệu, do mùi vị tinh tế và tính chất lợi tiểu của nó. Măng tây đã có mặt trong công thức nấu ăn lâu đời của người La Mã vào thế kỷ thứ 3 trước công nguyên. Măng tây được trồng bởi những người Ai Cập, Hy Lạp và La Mã cổ, những người này đã sử dụng ăn tươi trong mùa vụ và phơi khô để sử dụng trong mùa đông. Măng tây còn xuất hiện trong kiến trúc của người Ai Cập khoảng 3.000 năm sau công nguyên

II. GIÁ TRỊ VÀ CÔNG DỤNG

Măng tây là một loại rau cao cấp có hàm lượng dinh dưỡng khá cao, gồm 83% nước 17% chất khô; trong đó có 2,2% đạm protein, 1,2% đường glucid, 2,3% chất xơ celluloze, 0,6% tro, 21% các chất khoáng như kali, magnê, canxi, sắt, kẽm, selenium, đồng, phospho,... Ngoài ra, Măng tây còn chứa rất nhiều loại vitamin quan trọng như vitamin K, C, A, Pyridoxine (B6), Riboflavin (B2), Thiamin (B1) và các chất khác như Triptophan, Folate,...

Đặc biệt hơn, Măng tây rất giàu dược tính. Từ những năm 500-200 trước công nguyên, người Hy Lạp và người La Mã cổ đại đã biết sử dụng Măng tây làm thuốc trị bệnh táo bón và suy gan, thận. Từ rễ cây Măng tây, người Pháp đã bào chế ra Sirop Descinq Raciness có tác dụng lợi tiểu, là một loại biệt dược đã được đưa vào dược liệu và sử dụng rộng rãi.

Măng tây còn chứa nhiều chất xơ rất cần thiết cho hệ tiêu hóa và phòng trị các chứng táo bón. Măng tây nấu canh ăn hoặc sắc lấy nước uống giúp lợi tiểu, phòng ngừa các bệnh đau bàng quang, suy thận hay suy gan mật, tiểu đường, ung thư kết tràng. Trong cây Măng tây còn có dược chất Asparagin rất cần thiết cho sự xây dựng và phân chia tế bào, được sử dụng trong điều trị bệnh tim mạch và bệnh goutte.

III.  ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC

Măng tây thuộc cây trồng lâu năm, có tuổi thọ từ 25-30 năm, dạng bụi, thân thảo, lá kim, rễ chùm trải rộng 50-100 cm và có thể cắm sâu 50-100 cm. Cây có hoa đơn tính, màu vàng hoặc lục nhạt. Quả măng khi chín màu đỏ, có 3 ngăn, mỗi ngăn có 5-6 hạt màu đen, vỏ hạt rất cứng. Một lon hạt giống trọng lượng 1 pound = 453,6 gr (gần 0,5 kg) ước lượng có khoảng 20.000-25.000 hạt (khoảng 26.725 hạt/pound), tỉ lệ nảy mầm > 90% đạt khoảng 20.000-24.000 cây con, đủ để gieo trồng ra đất được 1 hecta cây Măng tây (hàng cách hàng 120 cm x cây cách cây 45 cm, trồng hàng đơn mật độ 18.500 cây/hecta, trồng hàng đôi mật độ 27.000 cây/hecta). Trọng lượng 1.000 hạt là 20 gr. Hạt măng tây có thể nảy mầm ở nhiệt độ 20độ c nhưng thích hợp là 25 độ c và đây cũng là nhiệt độ trung bình cần thiết cho cây phát triển.

Ngay sau khi hạt nảy mầm, rễ chính rất ngắn bị chết. Thay vào đó là một rễ trụ thẳng đứng được tạo thành và các rễ khác mọc ngang từ rễ trụ này. Sau đó ở khoảng cách gần mặt đất, trên các đốt của rễ trụ hình thành các thân mầm mới - được gọi là măng. Măng là nơi tập trung các chất dinh dưỡng của cây khi còn non. Măng được thu hoạch trong nhiều năm (8-10 năm) nhưng sản lượng lớn thường tập trung ở các năm thứ 3 đến thứ 5. Sang năm thứ 7-8, khi năng suất và chất lượng giảm thì cần phá đi để trồng mới. Các cây hoa đực hình thành rất nhiều mầm và sống lâu hơn, cho sản lượng măng cao hơn cây hoa cái khoảng 25% nhưng chất lượng kém hơn. Người trồng có thể tận dụng trái chín đỏ của cây mang hoa cái từ dòng F2 lấy hạt làm giống lai tạp sau đời F2 để trồng cây cắt lá măng làm kiểng bán kèm hoa cắt cành (người trồng cũng có thể thu hoạch được Măng nhưng năng suất và chất lượng các dòng cây sau đời F2 sẽ thấp hơn đời F1 khoảng 30%).

Sản phẩm của cây Măng tây là các chồi măng non, có tên thương mại là Măng tây xanh. Măng tây xanh là nơi tập trung các chất dinh dưỡng của cây măng. Trước khi nhú khỏi mặt đất, các chồi non Măng tây xanh khởi đầu có thân màu trắng (Măng tây trắng), khi mọc cao khỏi mặt đất, nhờ tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp chiếu xạ nên chúng chuyển thành màu xanh (Măng tây xanh) và phát sinh nhiều cành lá, khi thành cây trưởng thành có thể cao tới 1,5-2,0 m.

IV.  ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Măng tây là một loại cây trồng lâu năm đặc biệt thích hợp với vùng khí hậu nhiệt đới có nhiệt độ trung bình 25oC-33oC. Măng tây là cây ưa ánh sáng. Trồng măng tây ở nơi bị che lợp, hiệu suất quang hợp thấp, cây sinh sản kém, năng suất măng sẽ giảm. Thời gian chiếu sáng thích hợp là > 7-8 giờ/ngày và vùng có lượng mưa ít (< 1.000 mm/năm). Mùa nắng phải có đủ nước tưới để giữ đều độ ẩm 60-70% trong chân đất trồng,...

Măng tây là loại thực vật khác gốc, nghĩa là loài thực vật có sự phân biệt giống đực, giống cái, do đó năng suất cũng khác nhau, giống đực sống lâu hơn, cho năng suất cao hơn. Nhiều nơi trên thế giới người ta chọn phương pháp ghép giống đực hoặc cho lai tạo các giống măng tây có tính đề kháng sâu bệnh tốt hơn

Đất trồng cây Măng tây là các loại đất nhẹ, tơi xốp, giàu dinh dưỡng hữu cơ, đất phù sa mới bồi ven sông, đất bazan, đất cát pha, đất

không có sét dẻo, cứng hoặc sạn sỏi,… Đất có tầng canh tác dày >1 m, thế đất gò cao ráo, không bị ngập nước, không bị phèn chua hay nhiễm mặn; đất và nguồn nước tưới phải  sạch, pH = 6,5-7,5; tầng sét dẻo, cứng; tầng phèn và mực nước ngầm dưới đất sâu > 1,5-2,0 m.

Đất trồng càng tơi xốp, càng giàu dinh dưỡng hữu cơ, vi sinh có ích thì rau Măng tây càng có chất lượng, năng suất cao.

V. KỸ THUẬT TRỒNG MĂNG TÂY

1- Giống: Có 2 nhóm măng tây được trồng hiện nay:

- Măng xanh, đại diện là giống F1 California, Loại này cho năng suất cao, dễ trồng, dễ thu hoạch, song giá trị thương phẩm không cao.

- Măng trắng, đại diện là giống F1 Mary Washington. Đây là giống trồng  phổ biến, cho năng suất và chất lượng cao. Ở các điểm trồng thử nghiệm 2 giống trên tại Viện Nghiên cứu Rau-Quả (Gia Lâm), Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam (Thanh Trì) và Trung tâm kỹ thuật Rau-Hoa-Quả (Từ Liêm) Hà Nội, năng suất năm đều đạt 7-8 tạ/ha, năm thứ 2-3 đạt 1,5-2,0 tấn/ha, năm thứ 3 trở đi đạt tới 3 tấn/ha.

+ Hạt giống thuần (dòng F1): Năng suất và chất lượng Măng rất cao (cao hơn giống F2 khoảng 20-25%), kháng nấm bệnh rất cao, dễ trồng và dễ thu hoạch, thường được sản xuất và tiêu thụ tại châu Âu và Hoa Kỳ, giá bán rất đắt, có khi họ đếm từng hạt bán tính tiền chứ không cân ký (# 500 - 800 - 1.000 - 1.500 USD/ha đất trồng).

+ Hạt giống lai (dòng F2): Năng suất và chất lượng cao (kém hơn giống F1 khoảng 20-25 %), kháng nấm bệnh cao, dễ trồng và dễ thu hoạch, thường được lai tạo theo điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của các quốc gia mua giống trồng cây, giá cả dễ chịu hơn (khoảng > 50%) giá các loại hạt giống dòng F1.

+ Hạt giống tạp (dòng F3, F4,… Fn): Người trồng hái trái chín đỏ của các dòng cây sau đời F2, F3,… làm hạt giống truyền đời trồng cây Măng F3, F4,… Fn có đường kính gốc cây Măng nhỏ 3-4 mm để cắt lá làm kiểng bán kèm với hoa cắt cành, cho thu nhập cũng khá cao (lá Măng làm kiểng bán tại chợ hoa Hồ Thị Kỷ TP.HCM 2009: 15.000-20.000 đ/kg tuỳ buổi chợ).

Loại hạt giống lai tạp sau đời F2, F3 này đem trồng vẫn thu hoạch được sản phẩm Măng tây, nhưng đường kính thân Măng sẽ rất nhỏ (khoảng 3-5 mm), giá trị thương phẩm rất ít, không kinh tế.

Để tránh nhầm lẫn với hạt giống lai tạp dùng trồng cây Măng lấy lá làm kiểng (còn gọi là cây Dương, cây Liễu) có thể gây thiệt hại kinh tế, người trồng cần thận trọng trước khi quyết định mua hạt giống nếu không có căn cứ xác nhận xuất xứ nguồn giống rõ ràng, minh bạch.

Cây Măng tây nhập khẩu vào Việt Nam những năm gần đây có nguồn giống F1 đầu dòng và F2 lai tạo từ dòng F1, phổ biến thấy có các thương hiệu sau: Mary Washington, UC-157, Grande, Atlas, Jersey, Apollo,... Ngoài ra còn có rất nhiều nguồn giống khác là hàng xách tay từ thân nhân ở nước ngoài, không rõ xuất xứ và đời giống,... Giống cây Măng tây trồng ở Củ Chi trước đây là giống UC-72 và UC-157 (dòng F2) sản xuất từ nhiều nguồn gốc khác nhau.

          Quá trình trồng thử nghiệm vài năm qua ở nước ta cho thấy cây Măng tây có thể sinh trưởng, phát triển và cho năng suất, chất lượng Măng khá cao: Năm thứ 2 đạt 15-20 tấn/ha; năm thứ 3 đạt 20-25 tấn/ha; năm thứ 4 có thể đạt 25-30 tấn/ha, tùy theo chế độ dinh dưỡng và chăm sóc cây của người trồng.

+ Rễ giống (Crown): Ở các quốc gia vùng ôn đới (khí hậu lạnh) cây Măng tây phải mất ít nhất 2-3 năm trồng mới có thể thu hoạch được và việc thu hoạch chỉ kéo dài vỏn vẹn trong 3 tháng mùa xuân, nên thế giới có loại Rễ giống lấy từ những cây Măng tây > 1-2 năm tuổi chỉ cần trồng ra đất 4-6 tháng là có Măng thu hoạch, rất tiện cho những người muốn trồng vài chục gốc Măng tây trong vườn rau gia đình. Ở nước ta, cây giống Măng tây ươm từ hạt giống đem ra đất trồng 4-6 tháng là có Măng nên không có nhu cầu mua bán Rễ giống rất đắt tiền.

2- Thời vụ:

Nhiệt độ thích hợp cho cây măng tây phát triển từ 15-30oC do đó có thể trồng vào 2 vụ trong năm đó là: gieo cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 để trồng tháng 2,3 và gieo cuối tháng 2 đến tháng 4 để trồng từ tháng 4 đến tháng 6 dương lịch.

3- Chuẩn bị đất trồng:

Cây Măng tây thích hợp các loại đất đỏ, đất phù sa, đất xám, đất pha cát nhẹ, đất có độ tơi xốp, giàu mùn, giàu chất hữu cơ, thoát nước tốt, tầng canh tác dày 30-40 cm, độ ẩm trung bình 65-70%, độ PH = 6-7, không bị chua phèn, không ngập úng vào mùa mưa, chủ động nước tưới trong mùa khô. Đất cày bừa kỹ, sạch cỏ dại, phun thuốc diệt mầm bệnh, san phẳng, lên liếp rộng 100 cm, cao 30 cm, phơi nắng 25-30 ngày trước khi trồng.

Tùy theo chất đất, mỗi ha đất trồng cần dùng 1-2 tấn vôi + 10-20 tấn tro trấu, mạt cưa, trấu mục và bã vụn xơ dừa đã xử lý sunfat đồng hoặc nước vôi khử nấm bệnh rải đều, rồi bừa xới đất 2-3 lần cho đến khi thật sự tơi xốp.

+ Lưu ý: Cần tạo mặt liếp đất trồng cao hơn mặt đất tự nhiên khoảng 20-30 cm và dốc nghiêng về 2 bên mép liếp để không ứ đọng nước mưa, nước tưới.

4- Mật độ, khoảng cách:

120 cm  x  45 cm tương đương 18.000-20.000 cây/ha.

5- Cách trồng:

5.1. Ươm cây con:

- Lượng hạt giống ươm: 500gr hạt giống/ha (mật độ 18.000-20.000 cây/ha).

- Phơi hạt giống ở nắng nhẹ 4h (từ 7h đến 10h30’), hạt giống được ngâm trong nước ấm khoảng 52oC (2 sôi,3 lạnh) trong thời gian 12 giờ, vớt ra đem ủ trong vải sạch cho nứt nanh rồi đem gieo vào bầu ni lông kích thước 12 x 7 cm có chứa đất sạch, phân hữu cơ và 1 ít tro bếp. Mỗi bầu gieo 1 hạt, hàng ngày tưới vừa đủ ẩm, chăm sóc cho cây sinh trưởng và phát triển tốt cho đến khi đủ tiêu chuẩn (sau gieo từ 3,0-3,5 tháng, chiều cao cây đạt 25-30 cm, thân có 1-2 nhánh, khỏe mạnh, không sâu bệnh gây hại) thì đem trồng được.

- Hoặc có thể ngâm hạt giống trong nước lạnh có pha với phân sinh học WEHG trong 10h rồi lấy ra ủ.

- Dụng cụ ủ bao gồm: Trải một lớp tro dày 1 cm, lấy một tấm lưới đen phủ lên, tiếp tục phủ một lớp tro trấu dày 1cm lên trên tấm lưới rồi rải hạt lên trên lớp tro trấu đó, sau đó phủ một lớp tro trấu dày 1cm lên lớp hạt, lấy áo thun (phải là áo thun để không bị dính) phủ lên, mỗi ngày tưới nước 2 lần (nước có pha phân WEHG) sáng chiều, hạt ủ nơi râm mát nhiệt độ khoảng 25-28oC. 5 ngày sau khi ủ kiểm tra và gắp hết những hạt đã nảy mầm bỏ vào bịch ương lấp nhẹ bằng tro trấu.

- Bịch ương bằng túi nilon đen có kích thước 15 x 10 cm, hoặc 20 x 15 cm, chọn địa điểm nơi cao ráo, thoáng mát, có đầy đủ ánh sáng. Đất đóng bịch bao gồm đất mùn (lớp đất mặt ở ruộng) cần xử lý vôi và diệt khuẩn, tán nhỏ phơi khô, tro trấu mục, phân hữu cơ hoai mục.

- Dùng que tre hoặc gỗ (có khử trùng) nhỏ bằng gốc đũa để tạo lỗ khoảng 0,5-1,0 cm. Sau đó dùng nhíp (có khử trùng) gắp hạt giống đã nãy mầm đặt vào và lấp đất nhẹ cho kín hạt rồi đặt bầu ươm giống vào vị trí có giàn che nắng mưa, hàng ngày tưới phun sương đủ ẩm, khi cây con nhú khỏi mặt đất phải theo dõi xem chừng các loài kiến chích hút nhựa. Chăm sóc cho cây phát triển tốt đến khi đủ tiêu chuẩn thì đem trồng (khi trồng đảm bảo cây đạt độ cao 25-30 cm,  sau khoảng 3 tháng gieo ươm, có 1-2 nhánh khỏe mạnh, không bị sâu bệnh, bộ rễ có đủ ít nhất từ 9 cọng rễ trở lên).

5.2. Trồng cây ra đất sản xuất:

Ở giữa mặt liếp đất trồng đã chuẩn bị sẵn (cao cách mặt đất tự nhiên khoảng 20-30 cm), tiến hành cuốc đất thành một rãnh dài hố trồng rộng 50 cm x sâu 50 cm, rồi đảo trộn đều đất với 12-15 tấn phân hữu cơ hoai mục kết hợp phân hữu cơ trùn quế Vạn Long, 50 kg NPK, 1.000 kg vôi tính cho 1 ha để bón lót trong hố trồng. Cẩn thận rạch bỏ bao nilon bầu giống, giữ nguyên bầu giá thể, đặt cây con ngay ngắn vào hố trồng, cây cách cây 45 cm, mặt bầu ngang mặt đất trồng.

+ Chú ý: Cổ rễ cây măng sau khi trồng không nên đặt cao hơn mặt đất tự nhiên quá 20-30 cm để khi cây trưởng thành bộ rễ có thể ăn sâu vào đất tự nhiên khoảng 20-30 cm lấy vi chất dinh dưỡng cây.

Sau khi trồng cây xong, cần lấy đất 2 bên mép liếp đất trồng để phủ một lớp đất mặt dày khoảng 5-10 cm cho những gốc cây đã trồng để bảo vệ cổ rễ và giữ cây măng đứng thẳng, kết hợp tạo mặt liếp đất trồng dốc nghiêng về hai bên mép liếp để thoát nước, rồi tiến hành tưới nước hàng ngày bằng phương pháp tưới thấm qua rãnh hoặc tưới phun sương để giữ ẩm.

Cần theo dõi cây trồng thường xuyên hàng ngày, nếu thấy có cây bị hư hỏng, sâu bệnh hoặc chết thì phải kịp thời tiến hành trồng dặm bổ sung ngay.

VI. BÓN PHÂN CHO MĂNG TÂY

GIỚI THIỆU QUY TRÌNH SỬ DỤNG PHÂN BÓN HỮU CƠ NANOPLANT CHO CÂY MĂNG TÂY

1. QUY TRÌNH SỬ DỤNG HOÀN TOÀN PHÂN BÓN HỮU CƠ NANOPLANT

2. QUY TRÌNH KẾT HỢP PHÂN BÓN HỮU CƠ NANOPLANT KẾT HỢP VỚI PHÂN BÓN HÓA HỌC

Khuyến nghị: * Có thể thay phân hữu cơ Humat +7A bằng phân Humate + 80 hoặc Humat +7V (dạng lỏng) giúp cải tạo đất
                        * Có thể hòa phân Ivan Ovsinsky và các loại phân bón lá Nanoplant với các loại thuốc trừ sâu ( lưu ý : phải pha loãng phân bón Ivan Ovsinsky và phân các loại phân bón lá nanoplant với nước theo tỷ lệ khuyến cáo rồi sau đó mới đổ thuốc trừ sâu vào)
      Tỷ lệ pha: * Với phân Humat +7AHumate + 80, 500 gram/ 10-50 lít nước, *Phân Humat +7V: 1lít / 20-50 lít nước khi phun cho đất
                        * Với phân Nano Bio&O: 1 lít / 20-50 lít nước khi bón cho cây
                        * Với phân bón lá Life force và Ivan Ovsinsky 1 lít/ 300-1500 lít nước (phun xịt cho lá)

( Trên vùng đất khác nhau sẽ cần phải điều chỉnh lại quy trình cho phù hợp để có kết quả tốt nhất )

Mọi thắc mắc về HDSD, quy trình bón phân cho các loại cây trồng, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với phòng Kỹ thuật CÔNG TY CP PHÂN BÓN CÔNG NGHỆ CAO ÂU CHÂU  số ĐT: 093 134 8383 để được tư vấn và giải đáp tận tình !!!

Chúc bà con trồng Măng tây được mùa được giá !

Phòng kỹ thuật Công ty CP phân bón công nghệ cao Âu Châu

VŨ TUẤN THANH

 

s
popup

Số lượng:

Tổng tiền: